पात्रता
लाडकी बहीण योजना पात्रता — कोण पात्र, कोण अपात्र (अधिकृत निकष) + २ मिनिटांत तपासा
निकष पोर्टलवरून जसेच्या तसे घेतले आहेत. खाली प्रत्येक निकषाचा अर्थ साध्या भाषेत, आणि ८ होय/नाही प्रश्नांचा तपासक — जो तुमची कोणतीही माहिती साठवत नाही.
पात्रता तपासा
अधिकृत निकषांवर आधारित ८ प्रश्न. फक्त होय/नाही — वय, उत्पन्न किंवा आधार क्रमांक विचारला जात नाही.
ही माहिती तुमच्या फोन/ब्राउझरमध्येच राहते. आम्ही काहीही साठवत नाही, कुठेही पाठवत नाही.
पात्रतेचे अधिकृत निकष
पोर्टलवरील “पात्रता” विभागातील मजकूर, जसाच्या तसा:
- महाराष्ट्र राज्याचे रहिवाशी असणे आवश्यक.
- राज्यातील विवाहीत, विधवा, घटस्फोटीत, परित्यक्ता आणि निराधार महिला तसेच कुटुंबातील केवळ एक अविवाहित महिला.
- किमान वयाची २१ वर्षे पूर्ण व कमाल वयाची ६५ वर्ष पूर्ण होईपर्यंत.
- लाभार्थ्याचे स्वतःचे आधार लिंक असलेले बँक खाते असावे.
- लाभार्थी कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाखापेक्षा जास्त नसावे.
साध्या शब्दांत:
- रहिवासी: महाराष्ट्रात राहणारी. जन्म परराज्यात असला तरी पती महाराष्ट्राचा रहिवासी असेल तर पात्र (पतीचा १५ वर्षांपूर्वीचा पुरावा लागतो).
- वैवाहिक स्थिती: विवाहित, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता (सोडून दिलेली), निराधार — सर्व पात्र. अविवाहित: कुटुंबातून फक्त एक.
- वय: २१ वर्षे पूर्ण ते ६५ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत. अर्ज करताना वय २१ पेक्षा कमी असेल तर २१ पूर्ण झाल्यावर अर्ज करता येतो (नवीन अर्ज सुरू असतील तेव्हा).
- बँक खाते: तुमच्या स्वतःच्या नावावर, आधारशी जोडलेले. पतीचे किंवा संयुक्त खाते चालत नाही.
- उत्पन्न: कुटुंबाचे — तुमचे एकटीचे नाही — वार्षिक ₹२,५०,००० पर्यंत.
अपात्रतेचे अधिकृत निकष
- ज्यांच्या कुटुंबाचे एकत्रित वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाख रुपयापेक्षा अधिक आहे.
- ज्यांच्या कुटुंबातील सदस्य आयकरदाता आहे.
- ज्यांच्या कुटुंबातील सदस्य नियमित / कायम कर्मचारी म्हणून सरकारी विभाग / उपक्रम / मंडळ / भारत सरकार किंवा राज्य सरकारच्या स्थानिक संस्थेमध्ये कार्यरत आहेत किंवा सेवानिवृत्तीनंतर निवृत्तीवेतन घेत आहेत. (रु. २.५० लाखांपर्यंत उत्पन्न असलेले बाह्य यंत्रणेद्वारे कार्यरत कर्मचारी, स्वयंसेवी कामगार आणि कंत्राटी कर्मचारी मात्र पात्र.)
- लाभार्थी महिला शासनाच्या इतर विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या आर्थिक योजनेद्वारे दरमहा रु. १,५०० किंवा त्यापेक्षा जास्त रकमेचा लाभ घेत असेल.
- ज्यांच्या कुटुंबातील सदस्य विद्यमान किंवा माजी खासदार / आमदार आहे.
- ज्यांच्या कुटुंबातील सदस्य भारत सरकार किंवा राज्य सरकारच्या बोर्ड / कॉर्पोरेशन / उपक्रमाचे अध्यक्ष / उपाध्यक्ष / संचालक / सदस्य आहेत.
- ज्यांच्याकडे चारचाकी वाहन (ट्रॅक्टर वगळून) कुटुंबातील सदस्यांच्या नावावर नोंदणीकृत आहे.
कुठे गोंधळ होतो:
| निकष | पात्र | अपात्र |
|---|---|---|
| सरकारी नोकरी | कंत्राटी, बाह्ययंत्रणा (outsourced), स्वयंसेवी, अंगणवाडी, आशा, रोजंदारी, मानधनावरील | नियमित / कायम पदावरील; सरकारी निवृत्तीवेतन घेणारे |
| वाहन | दुचाकी, तीनचाकी, ट्रॅक्टर | कार / जीप / टेम्पो / चारचाकी मालवाहू |
| इतर योजना | ₹१,५०० पेक्षा कमी रकमेच्या योजना; एकवेळचे लाभ (उदा. लेक लाडकी) | दरमहा ₹१,५०० किंवा जास्त (संजय गांधी निराधार, श्रावणबाळ, इ.) |
| कुटुंबातील महिला | विवाहित/विधवा — संख्येची मर्यादा नाही | अविवाहित — एकापेक्षा जास्त |
“कुटुंब” म्हणजे पती, पत्नी आणि त्यांची अविवाहित मुले (शासन निर्णयातील व्याख्या). सासू-सासरे वेगळे कुटुंब.
२०२६ च्या पडताळणीत कोण अपात्र ठरले
ऑगस्ट २०२६ मधील RTI माहितीनुसार, उत्पन्न ₹२.५ लाखांपेक्षा जास्त (१६ लाख), शासकीय कर्मचारी (४.५ लाख), संजय गांधी निराधार लाभार्थी (३.६ लाख), एकाच कुटुंबातील एकाहून अधिक (२.५ लाख), वय ६५+ (१.८ लाख). सर्वात मोठा गट (६२ लाख) मात्र निकषामुळे नव्हे, तर ई-केवायसी न केल्यामुळे वगळला गेला. सविस्तर.
नेहमीचे प्रश्न
अविवाहित मुलगी पात्र आहे का?
होय, पण कुटुंबातील फक्त एकच अविवाहित महिला. विवाहित, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता आणि निराधार महिलांना ही मर्यादा नाही — एकाच कुटुंबातील सासू आणि सून दोघीही पात्र ठरू शकतात.
नवरा खाजगी कंपनीत आहे, पगार ₹३ लाख — पात्र?
नाही. निकष कुटुंबाच्या एकत्रित वार्षिक उत्पन्नाचा आहे — ₹२.५० लाखांपेक्षा जास्त असल्यास अपात्र, नोकरी खाजगी असली तरी. आयकर भरत असल्यासही अपात्र.
मी अंगणवाडी सेविका / आशा आहे — 'सरकारी कर्मचारी' ठरते का?
नाही. निकषात फक्त नियमित/कायम सरकारी कर्मचारी व निवृत्तीवेतनधारक अपात्र आहेत. पोर्टलच्या शब्दांत: ₹२.५ लाखांपर्यंत उत्पन्न असलेले बाह्य यंत्रणेद्वारे कार्यरत, स्वयंसेवी आणि कंत्राटी कर्मचारी पात्र ठरतील.
घरात दुचाकी आणि ट्रॅक्टर आहे — पात्र?
होय. फक्त चारचाकी वाहन (कार, जीप, टेम्पो इ.) कुटुंबाच्या नावावर असल्यास अपात्र; ट्रॅक्टर स्पष्टपणे वगळला आहे. दुचाकीचा निकषच नाही.
संजय गांधी निराधार योजनेतून ₹१,५०० मिळतात — दोन्ही मिळतील का?
नाही. दुसऱ्या शासकीय आर्थिक योजनेतून दरमहा ₹१,५०० किंवा जास्त मिळत असल्यास लाडकी बहीण मिळत नाही. २०२६ च्या पडताळणीत याच कारणाने सुमारे ३.६ लाख नावे वगळली गेली.
वय ६५ पूर्ण झाले की लाभ थांबतो का?
होय. निकष 'कमाल वयाची ६५ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत' असा आहे. ६५ नंतर श्रावणबाळ योजनेसाठी (₹१,५००/महिना) अर्ज करता येतो — 'इतर योजना' विभाग पाहा.
हेही वाचा
- लाडकी बहीण योजनेसाठी लागणारी कागदपत्रे — अधिकृत यादी, प्रत्येकाचा अर्थ, प्रिंट करण्याजोगी चेकलिस्ट मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेसाठी लागणारी ७ कागदपत्रे पोर्टलवरील अधिकृत यादीनुसार: आधार, अधिवास पुरावा, उत्पन्नाचा पुरावा, रेशनकार्ड, बँक पासबुक, हमीपत्र, फोटो. प्रत्येक कागदपत्र कुठून मिळते, चेकलिस्ट प्रिंट करा.
- लाडकी बहीण योजनेचा अर्ज — नवीन अर्ज सध्या बंद; सुरू झाल्यावर कसा करायचा लाडकी बहीण योजनेसाठी नवीन अर्ज २०२६ मध्ये स्वीकारले जात आहेत का, अर्ज कधी बंद झाले, पुन्हा सुरू झाल्यास ऑनलाइन व अंगणवाडीमार्फत अर्ज कसा करायचा — अधिकृत प्रक्रिया व कागदपत्रे.
- लाडकी बहीण लाभार्थी यादी — तुमचे नाव आहे का, आणि वगळले असल्यास काय करायचे लाडकी बहीण योजनेची लाभार्थी यादी कुठे पाहायची, गावनिहाय यादी असते का, जुलै २०२६ च्या अंतिम यादीत ८० लाख नावे का वगळली, आणि चुकून वगळलेले नाव परत कसे मिळवायचे.
- लाडकी बहीण व्यतिरिक्त — महाराष्ट्रातील महिला व कुटुंबांसाठी उपयुक्त योजना लेक लाडकी, अन्नपूर्णा (मोफत गॅस सिलिंडर), लखपती दीदी, संजय गांधी निराधार, श्रावणबाळ, महात्मा फुले जन आरोग्य, नमो शेतकरी, PM उज्ज्वला — प्रत्येक योजनेत काय मिळते, कोण पात्र, कागदपत्रे, अर्ज कुठे, अधिकृत लिंक.
स्रोत व संदर्भ
- अधिकृत पोर्टल — 'पात्रता' व 'अपात्रता' विभाग (मजकूर जसाच्या तसा) — ladakibahin.maharashtra.gov.in · १६ सप्टेंबर २०२६
- शासन निर्णय दि. ०३.०७.२०२४ — सुधारित निकष — ladakibahin.maharashtra.gov.in · ३ जुलै २०२४
- TV9 Marathi — RTI: अपात्रतेची कारणनिहाय आकडेवारी — tv9marathi.com · २२ ऑगस्ट २०२६