रेशन कार्ड · ई-केवायसी
रेशन कार्ड ई-केवायसी — मोबाईलवर Mera eKYC ॲपने किंवा रेशन दुकानात: संपूर्ण प्रक्रिया, मुदत व अडचणी
कार्डवरील ज्या सदस्याची आधार पडताळणी (ई-केवायसी) झाली नाही, त्याचे धान्य बंद होऊ शकते. ई-केवायसी मोफत आहे आणि दोन मार्गांनी होते — रेशन दुकानात अंगठा देऊन, किंवा घरबसल्या Mera eKYC ॲपवर चेहरा स्कॅन करून.
ही लाडकी बहीण योजनेची ई-केवायसी नाही
रेशन कार्डची ई-केवायसी आणि लाडकी बहीणची ई-केवायसी वेगळ्या आहेत. लाडकी बहीणची ई-केवायसी फक्त ladakibahin.maharashtra.gov.in वर, विंडो सुरू असतानाच होते — ती इथे समजून घ्या.
आत्ताची स्थिती — जिल्ह्यांनी जाहीर केलेली मुदत
अंत्योदय व प्राधान्य कुटुंब कार्डधारकांसाठी अनेक जिल्ह्यांच्या पुरवठा विभागाने ई-केवायसीची अंतिम मुदत जाहीर केली आहे. उदाहरणार्थ:
| जिल्हा | जाहीर मुदत | ई-केवायसी बाकी | स्रोत |
|---|---|---|---|
| नाशिक | ४,९९,६६४एकूण ३६.७२ लाख पैकी | सकाळ (नाशिक) — ई-केवायसीसाठी ३० सप्टेंबरची अंतिम मुदत, ११ सप्टेंबर २०२६ | |
| सातारा | २,४७,००० | सकाळ (सातारा) — २.४७ लाख लाभार्थ्यांची ई-केवायसी बाकी, २२ सप्टेंबर २०२६ |
टीप: ही यादी पूर्ण नाही — प्रत्येक जिल्ह्याचा पुरवठा विभाग स्वतंत्र सूचना देतो. तुमच्या जिल्ह्याची तारीख रेशन दुकानदार किंवा तहसील पुरवठा कार्यालय सांगेल.
ई-केवायसी कोणी करायची?
- अंत्योदय (AAY) आणि प्राधान्य कुटुंब (PHH) कार्डवरील — म्हणजे मोफत धान्य घेणाऱ्या कुटुंबांतील — प्रत्येक सदस्य. फक्त कुटुंबप्रमुखाची करून भागत नाही.
- केंद्राच्या २०२५ च्या सुधारित नियमानुसार ई-केवायसी दर ५ वर्षांनी पुन्हा करायची असते.
- मूल ५ वर्षांचे झाल्यावर एका वर्षाच्या आत त्याची ई-केवायसी.
- ज्या सदस्याचा मृत्यू झाला किंवा जो लग्नानंतर दुसऱ्या कुटुंबात गेला, त्याची ई-केवायसी नव्हे तर नाव कमी करणे हा उपाय.
मार्ग १ — रेशन दुकानात (सर्वात सोपा)
- ज्या सदस्याची ई-केवायसी करायची तो स्वतः दुकानात जाईल — आधार कार्ड आणि शिधापत्रिका सोबत.
- दुकानदार ई-पॉस मशीनवर शिधापत्रिका क्रमांक टाकून त्या सदस्याचा अंगठा/बोट घेतो.
- आधारशी जुळले की ई-केवायसी पूर्ण. पूर्ण मोफत — धान्य घेतानाच करून घ्या.
अंगठा जुळत नसेल (वृद्ध, शेतमजूर, बांधकाम कामगार यांच्यात हे वारंवार होते) तर मार्ग २ — चेहऱ्याने — वापरा, किंवा आधार केंद्रात बायोमेट्रिक अपडेट करून घ्या.
मार्ग २ — घरबसल्या Mera eKYC ॲपने (चेहरा स्कॅन)
दोन ॲप्स इन्स्टॉल करा
Google Play वरून Mera eKYC (डेव्हलपर: National Informatics Centre, FCA Division) आणि AadhaarFaceRD (डेव्हलपर: Unique Identification Authority of India). AadhaarFaceRD ला आयकॉन नसतो, ते उघडतही नाही — Mera eKYC त्याचा वापर स्वतः करते. फक्त ते इन्स्टॉल आणि अपडेट असावे.
Mera eKYC उघडा, राज्य निवडा
लोकेशन व कॅमेऱ्याची परवानगी द्या. ज्या राज्याची शिधापत्रिका आहे ते राज्य निवडा — महाराष्ट्राच्या कार्डासाठी Maharashtra.
आधार क्रमांक, ओटीपी, कॅप्चा
ज्या सदस्याची ई-केवायसी करायची त्याचा आधार क्रमांक टाका. ओटीपी त्या सदस्याच्या आधारशी जोडलेल्या मोबाईलवर येतो — तो आणि कॅप्चा भरा.
तपशील तपासा
नाव, जिल्हा आणि ई-केवायसीची सध्याची स्थिती दिसते. आधीच पूर्ण दाखवत असेल तर पुन्हा करण्याची गरज नाही.
Face e-KYC
‘Face e-KYC’ निवडा, संमती द्या, आणि त्याच सदस्याचा चेहरा कॅमेऱ्याच्या वर्तुळात ठेवा. चांगल्या प्रकाशात, चष्मा काढून, मागे साधी भिंत — स्क्रीनवरील सूचना पाळा.
स्क्रीनशॉट ठेवा
यशस्वी झाल्याचा संदेश दिसला की स्क्रीनशॉट काढून ठेवा. पुढच्या सदस्यासाठी पुन्हा टप्पा ३ पासून.
ई-केवायसी झाली का — कसे तपासायचे?
- Mera eKYC ॲपमध्ये: त्या सदस्याचा आधार व ओटीपी टाकल्यावर ई-केवायसीची स्थिती दिसते (टप्पा ४).
- रेशन दुकानात: दुकानदार ई-पॉस मशीनवर कोणत्या सदस्याची ई-केवायसी बाकी आहे ते सांगू शकतो.
- कार्डवर कोणाची नावे आहेत ते रेशन कार्ड स्टेटस पानावरील पद्धतीने पाहा.
नेहमीच्या अडचणी आणि उपाय
| अडचण | उपाय |
|---|---|
| ओटीपी येत नाही | त्या सदस्याचा मोबाईल आधारशी जोडलेला नाही. आधार केंद्रात मोबाईल जोडा (UIDAI हेल्पलाइन १९४७), किंवा रेशन दुकानात अंगठ्याने ई-केवायसी करा. |
| AadhaarFaceRD उघडत नाही / आयकॉन दिसत नाही | ते असेच असते. Play Store वर ‘Update’ करा आणि Mera eKYC मधूनच पुढे जा. |
| चेहरा जुळत नाही | उजेडात, चष्मा काढून, कॅमेरा पुसून पुन्हा प्रयत्न करा; दुसऱ्या फोनवर करून पाहा. नाहीतर रेशन दुकानात अंगठा. |
| अंगठा जुळत नाही | Mera eKYC ने चेहऱ्याने करा, किंवा आधार केंद्रात बायोमेट्रिक अपडेट करून घ्या. |
| ॲपमध्ये सदस्य / शिधापत्रिका सापडत नाही | आधार शिधापत्रिकेशी जोडलेला नाही. तहसील पुरवठा शाखेत (मुंबई–ठाण्यात शिधावाटप कार्यालयात) आधार जोडणीसाठी अर्ज करा. |
| सदस्य कामासाठी दुसऱ्या जिल्ह्यात / राज्यात आहे | तो तिथल्या कोणत्याही रेशन दुकानात ई-केवायसी करू शकतो (वन नेशन वन रेशन कार्ड), किंवा Mera eKYC ने. |
| मृत सदस्याचे नाव अजून कार्डावर | ई-केवायसी नव्हे — नाव कमी करा. |
ई-केवायसी न केल्यास काय होते?
जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांच्या सूचनेनुसार मुदतीत ई-केवायसी न केलेल्या सदस्याचे धान्य बंद होऊ शकते. संपूर्ण कार्ड नव्हे, तर ज्याची ई-केवायसी बाकी त्या सदस्याचा वाटा थांबतो — म्हणजे कुटुंबाचे धान्य कमी होते. मुदत संपली असली तरी ई-केवायसी करून घ्या आणि धान्य पुन्हा सुरू करण्याबाबत रेशन दुकान / तहसील पुरवठा शाखेत विचारा. स्मार्ट रेशन कार्ड मिळण्यासाठीही ई-केवायसी पूर्ण असणे आवश्यक असल्याचे वृत्त आहे.
बनावट 'Mera eKYC' वेबसाइट्स व APK पासून सावध
Mera eKYC हे फक्त Google Play वरचे ॲप आहे. “Mera eKYC” नावाच्या .in / .com वेबसाइट्स, “Mera eKYC Portal Login” किंवा APK डाउनलोड लिंक्स सरकारी नाहीत — तिथे आधार क्रमांक, ओटीपी किंवा फोटो देऊ नका. कोणतीही लिंक इथे तपासा.
नेहमीचे प्रश्न
रेशन कार्ड ई-केवायसीसाठी पैसे लागतात का?
नाही. रेशन दुकानात ई-पॉस मशीनवर आणि Mera eKYC ॲपवर ई-केवायसी पूर्ण मोफत आहे. दुकानदार किंवा कोणी एजंट पैसे मागत असेल तर १८००-२२-४९५० किंवा १९६७ वर तक्रार करा.
कुटुंबप्रमुखाची ई-केवायसी झाली, बाकीच्या सदस्यांची लागते का?
होय. कार्डवरील प्रत्येक सदस्याची स्वतंत्र ई-केवायसी लागते. ज्या सदस्याची झाली नाही त्याच्या वाट्याचे धान्य थांबू शकते, म्हणजे कुटुंबाला मिळणारे एकूण धान्य कमी होते.
एकाच मोबाईलवरून घरातील सर्वांची ई-केवायसी करता येते का?
होय, फोन एकच चालतो. फक्त प्रत्येक वेळी त्या सदस्याचा आधार क्रमांक, त्याच्या आधारशी जोडलेल्या मोबाईलवर येणारा ओटीपी आणि त्याचाच चेहरा लागतो.
लहान मुलांची ई-केवायसी करायची का?
केंद्राच्या २०२५ च्या नियमानुसार पाच वर्षांखालील मुलांचा आधार असल्यास नोंदवला जातो, आणि मूल पाच वर्षांचे झाल्यावर एका वर्षाच्या आत त्याची ई-केवायसी करायची असते. मुलाच्या आधारचे बायोमेट्रिक अपडेट (५ व १५ वर्षे) झालेले असावे, नाहीतर अंगठा/चेहरा जुळत नाही.
माझे रेशन कार्ड दुसऱ्या राज्याचे आहे, मी महाराष्ट्रात राहतो — ई-केवायसी कुठे?
महाराष्ट्रातील कोणत्याही रेशन दुकानात ई-पॉस मशीनवर परराज्यातील शिधापत्रिकाधारकांचीही ई-केवायसी होते (वन नेशन वन रेशन कार्ड). Mera eKYC ॲपमध्ये तुमचे राज्य दिसत असेल तर ॲपनेही करता येते.
मी लाडकी बहीणची ई-केवायसी केली आहे — रेशनची वेगळी करावी लागेल का?
होय. दोन्ही वेगळ्या आहेत. लाडकी बहीणची ई-केवायसी फक्त ladakibahin.maharashtra.gov.in वर होते आणि रेशनची रेशन दुकानात किंवा Mera eKYC ॲपवर. एक केल्याने दुसरी पूर्ण होत नाही.
हेही वाचा
- रेशन कार्ड (शिधापत्रिका) महाराष्ट्र — ई-केवायसी, नवीन अर्ज, डाउनलोड, स्मार्ट कार्ड: सर्व कामे एका ठिकाणी Ration Card Maharashtra मार्गदर्शक: रेशन ई-केवायसी (Mera eKYC ॲप), QR स्मार्ट रेशन कार्ड, नवीन शिधापत्रिका ऑनलाइन अर्ज, ई-रेशन कार्ड डाउनलोड, स्टेटस, नाव वाढवणे/कमी करणे, पिवळे-केशरी-पांढरे प्रकार.
- QR कोड असलेले स्मार्ट रेशन कार्ड — कोणाला मिळणार, कधीपासून, आणि आत्ता काय तयारी करायची महाराष्ट्रात कागदी शिधापत्रिकेऐवजी QR कोड असलेले स्मार्ट रेशन कार्ड: वाटप टप्प्याटप्प्याने सुरू. कोणाला मिळणार, ई-केवायसी व आधार-मोबाईल जोडणी का आवश्यक, जुने कार्ड बंद होणार का, बनावट नोंदणी लिंक्स.
- रेशन कार्ड स्टेटस — कार्डवर कोणाची नावे आहेत, धान्य किती दिले, अर्ज कुठे अडला ते कसे पाहायचे Ration card status Maharashtra: epos.mahafood.gov.in वरील RC Details मध्ये शिधापत्रिका क्रमांक टाकून कार्डचा तपशील व महिन्याचे धान्य व्यवहार पाहा; नवीन अर्जाची स्थिती RCMS वर. कार्ड निष्क्रिय झाले असेल तर काय.
- रेशन कार्डमध्ये नाव वाढवणे आणि कमी करणे — सुनेचे, बाळाचे नाव जोडणे; मृत किंवा विवाहित सदस्याचे नाव काढणे शिधापत्रिकेत नाव वाढवणे / कमी करणे (महाराष्ट्र): लग्नानंतर पत्नीचे नाव पतीच्या कार्डात, बाळाचे नाव, मृत सदस्याचे नाव काढणे, नाव कमी केल्याचा दाखला. कागदपत्रे, ऑनलाइन RCMS व तहसील प्रक्रिया, योग्य क्रम.
स्रोत व संदर्भ
- सकाळ (नाशिक) — अंत्योदय व प्राधान्य कार्डधारकांसाठी ३० सप्टेंबरची मुदत — esakal.com · ११ सप्टेंबर २०२६
- सकाळ (सातारा) — ई-केवायसी न केल्यास धान्य बंद होऊ शकते — esakal.com · २२ सप्टेंबर २०२६
- TPDS (Control) Amendment Order, 2025 — दर ५ वर्षांनी ई-केवायसी, मुलांसाठी नियम (SCC Online) — scconline.com · २५ जुलै २०२५
- Google Play — Mera eKYC (National Informatics Centre, FCA Division) — play.google.com · २५ सप्टेंबर २०२६
- Google Play — AadhaarFaceRD (UIDAI) — play.google.com · २५ सप्टेंबर २०२६
- महा-ePoS — ONORC ई-केवायसी स्थिती (परराज्यातील कार्डांची ई-केवायसी) — epos.mahafood.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६