रेशन कार्डमध्ये नाव वाढवणे आणि कमी करणे — सुनेचे, बाळाचे नाव जोडणे; मृत किंवा विवाहित सदस्याचे नाव काढणे

लग्न, बाळाचा जन्म, मृत्यू किंवा स्थलांतर — कुटुंब बदलले की शिधापत्रिकेतील नावेही बदलावी लागतात. चुकीची नावे राहिली तर धान्य कमी मिळते, ई-केवायसी अडते आणि स्मार्ट कार्डही चुकीचे छापले जाते.

अद्ययावत: २५ सप्टेंबर २०२६

योग्य क्रम — आधी कमी, मग वाढ

एका व्यक्तीचे नाव एका वेळी एकाच शिधापत्रिकेवर असू शकते. म्हणून लग्नानंतर किंवा स्थलांतरानंतर:

जुन्या कार्डातून नाव कमी करा आणि “नाव कमी केल्याचा दाखला” (रद्द प्रमाणपत्र) घ्या.
मग तो दाखला जोडून नवीन कार्डात नाव वाढवा.

उलट क्रमाने केल्यास दोन कार्डांवर नाव येते, ते दुबार नोंद म्हणून पकडले जाते आणि दोन्हीकडचे धान्य अडू शकते.

नाव वाढवणे — कोणत्या परिस्थितीत काय लागते

परिस्थिती	कागदपत्रे
सून / पत्नी (लग्नानंतर)	माहेरच्या कार्डातून नाव कमी केल्याचा दाखला, विवाह प्रमाणपत्र, तिचे आधार कार्ड
नवजात / लहान मूल	जन्म प्रमाणपत्र, आधार असल्यास आधार कार्ड
दुसऱ्या जिल्ह्यातून / राज्यातून आलेला सदस्य	जुन्या ठिकाणचा नाव कमी केल्याचा दाखला, आधार कार्ड
सर्व प्रकरणांत	मूळ शिधापत्रिका, कुटुंबप्रमुखाचा अर्ज (विहित नमुना — जिल्हा संकेतस्थळांवर “नमुना आठ”)

नाव कमी करणे — कोणत्या परिस्थितीत काय लागते

परिस्थिती	कागदपत्रे
मृत्यू	मृत्यू प्रमाणपत्र
मुलीचे लग्न (ती दुसऱ्या कुटुंबात गेली)	विवाह प्रमाणपत्र. यातून मिळणारा “नाव कमी केल्याचा दाखला” तिला सासरच्या कार्डात नाव जोडण्यासाठी लागतो
वेगळे राहायला गेलेला मुलगा / कुटुंब	स्वतंत्र शिधापत्रिकेसाठी दाखला — नवीन कार्ड अर्ज
सर्व प्रकरणांत	विहित नमुन्यातील अर्ज, मूळ शिधापत्रिका, कुटुंबप्रमुखाचे प्रतिज्ञापत्र, कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे आधार

वर्धा जिल्ह्याच्या सेवा हमीनुसार नाव कमी करण्याचा निर्णय ३ दिवसांत होतो; इतर जिल्ह्यांत थोडा फरक असू शकतो.

अर्ज कुठे करायचा

ऑनलाइन: rcms.mahafood.gov.in → Public Login → ‘Apply/Edit Ration Card’ — सदस्य जोडणे/कमी करणे आणि कागदपत्रे PDF अपलोड. प्रक्रिया नवीन कार्डाच्या अर्जासारखीच.
ऑफलाइन: तहसील कार्यालयातील पुरवठा शाखा; मुंबई–ठाणे शिधावाटप क्षेत्रात तुमच्या विभागाचे शिधावाटप कार्यालय.
मदत: आपले सरकार सेवा केंद्र / सेतू.

RCMS — Public Login उघडाrcms.mahafood.gov.in

नाव जोडल्यानंतर

नव्या सदस्याची ई-केवायसी करून घ्या — अन्यथा त्याचा धान्याचा वाटा सुरू होत नाही.
नवीन प्रत डाउनलोड करा आणि स्टेटस तपासा.

नवविवाहित आहात? लाडकी बहीणसाठी हे लक्षात ठेवा

लाडकी बहीण योजनेत नवविवाहितेचे नाव अजून रेशन कार्डवर नसेल तर पतीचे रेशन कार्ड + विवाह प्रमाणपत्र उत्पन्नाचा पुरावा म्हणून चालते. पण धान्य, ई-केवायसी आणि स्मार्ट कार्डसाठी तुमचे नाव पतीच्या कार्डात जोडणे आवश्यकच आहे. संपूर्ण यादी: लाडकी बहीण योजनेची कागदपत्रे.

नेहमीचे प्रश्न

लग्नानंतर पत्नीचे नाव पतीच्या रेशन कार्डात कसे जोडायचे?

आधी माहेरच्या शिधापत्रिकेतून तिचे नाव कमी करून 'नाव कमी केल्याचा दाखला' घ्या (माहेरच्या तालुक्याच्या पुरवठा शाखेतून). मग तो दाखला, विवाह प्रमाणपत्र आणि तिचा आधार घेऊन पतीच्या कार्डात नाव वाढवण्याचा अर्ज करा — RCMS वर ऑनलाइन किंवा तहसील पुरवठा शाखेत.

माहेरचे कार्ड दुसऱ्या जिल्ह्यातील आहे — तिथे जावे लागेल का?

नाव कमी करणे त्याच कार्डाच्या पुरवठा कार्यालयात होते. तिथे जाणे शक्य नसल्यास माहेरच्या कुटुंबप्रमुखामार्फत अर्ज करता येतो का, ते त्या तहसील पुरवठा शाखेत विचारा.

बाळाचे नाव जोडायला आधार आवश्यक आहे का?

जन्म प्रमाणपत्राने नाव जोडता येते; आधार असल्यास तोही द्या. केंद्राच्या २०२५ च्या नियमानुसार पाच वर्षांखालील मुलांचा आधार असल्यास नोंदवला जातो आणि पाच वर्षांनंतर एका वर्षाच्या आत त्याची ई-केवायसी करायची असते.

मृत सदस्याचे नाव न काढल्यास काय होते?

ई-केवायसी आणि तपासणीत ते नाव अपात्र ठरते आणि कार्डवर प्रश्नचिन्ह येऊ शकते. मृत्यू प्रमाणपत्रासह नाव कमी करण्याचा अर्ज करा — जिल्हा सेवा हमीनुसार ही सेवा काही दिवसांत होते.

स्रोत व संदर्भ

वर्धा जिल्हा (wardha.gov.in) — कौटुंबिक शिधापत्रिकेत नाव कमी करणे: कागदपत्रे, ३ दिवस — wardha.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
वर्धा जिल्हा — नमुना आठ: कौटुंबिक शिधापत्रिकेमध्ये नाव वाढविण्याकरिता अर्ज (PDF) — cdnbbsr.s3waas.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
धुळे जिल्हा (dhule.gov.in) — ई-शिधापत्रिका SOP (Apply/Edit Ration Card) — dhule.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
TPDS (Control) Amendment Order, 2025 — मुलांची ई-केवायसी (SCC Online) — scconline.com · २५ जुलै २०२५