रेशन कार्ड · नवीन अर्ज
नवीन रेशन कार्ड (शिधापत्रिका) ऑनलाइन अर्ज — RCMS वर टप्प्याटप्प्याने, कागदपत्रे आणि लागणारा वेळ
नवीन शिधापत्रिकेसाठी आता तहसीलच्या रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही — RCMS पोर्टलवर घरबसल्या अर्ज करता येतो आणि मंजुरीनंतर ई-शिधापत्रिका तिथूनच डाउनलोड होते. खालील टप्पे शासनाच्या अधिकृत कार्यपद्धतीवर (SOP) आधारित आहेत.
कोण अर्ज करू शकतो?
- महाराष्ट्रात राहणारे कुटुंब, ज्यातील कोणाचेही नाव कोणत्याही शिधापत्रिकेवर नाही.
- लग्नानंतर किंवा विभक्त होऊन वेगळे कुटुंब — जुन्या कार्डातून नाव कमी केल्याचा दाखला घेऊन.
- दुसऱ्या जिल्ह्यातून / राज्यातून स्थलांतर करून आलेले — जुन्या ठिकाणच्या नाव कमी केल्याच्या (रद्द) दाखल्यासह.
- स्वतंत्र शिधापत्रिका फक्त १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर मिळते.
कुटुंबप्रमुख म्हणून महिलेचे नाव
राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायदा, २०१३ नुसार शिधापत्रिकेसाठी कुटुंबातील १८ वर्षांवरील ज्येष्ठ महिला कुटुंबप्रमुख मानली जाते. अर्ज भरताना कुटुंबप्रमुखाच्या जागी तिचे नाव द्या.
लागणारी कागदपत्रे
| कागदपत्र | काय चालते |
|---|---|
| ओळख | कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे आधार कार्ड |
| रहिवासाचा पुरावा | मतदार ओळखपत्र / मतदार यादीतील नोंद, वीज बिल, भाडेकरार, बँक पासबुक — यापैकी एक |
| उत्पन्नाचा पुरावा | तहसीलदारांचे उत्पन्न प्रमाणपत्र, नोकरी असल्यास वेतनपत्र, किंवा विहित नमुन्यातील स्वघोषणा |
| गॅस जोडणी | गॅस जोडणीचे पुस्तक / ग्राहक क्रमांक (जोडणी असल्यास) |
| जुन्या कार्डातून नाव कमी केल्याचा दाखला | लग्नानंतर, विभक्त होऊन किंवा स्थलांतर करून अर्ज करत असल्यास |
| स्वघोषणापत्र | कुटुंबाचे नाव इतर कोणत्याही शिधापत्रिकेवर नसल्याबाबत |
| फोटो | कुटुंबप्रमुखाचा अलीकडचा पासपोर्ट आकाराचा फोटो |
ऑनलाइन अर्जात प्रत्येक कागदपत्र PDF स्वरूपात, पोर्टलवर दिलेल्या आकार-मर्यादेत (KB) अपलोड करावे लागते. मोबाईलवरील “स्कॅनर” ॲपने फोटो PDF करून आकार कमी करता येतो.
RCMS वर ऑनलाइन अर्ज — टप्प्याटप्प्याने
RCMS उघडून Public Login निवडा
ब्राउझरमध्ये rcms.mahafood.gov.in उघडा → ‘Sign In’ → ‘Public Login’.
नवीन वापरकर्ता नोंदणी
पहिल्यांदा येत असाल तर नोंदणी करा. मोबाईलवर आलेल्या ओटीपीने पडताळणी होते आणि तुमचा User ID तयार होतो. तो लिहून ठेवा.
लॉगिन → 'Apply/Edit Ration Card'
User ID ने लॉगिन करा आणि नवीन शिधापत्रिकेचा अर्ज उघडा.
कुटुंबाची माहिती
कुटुंबप्रमुख व सर्व सदस्यांची नावे आधारप्रमाणेच, आधार क्रमांक, नाते, उत्पन्न, पत्ता (Address) आणि गॅस जोडणीचा (Gas Connection) तपशील भरा.
कागदपत्रे अपलोड (Attachment)
प्रत्येक कागदपत्राची PDF आकार-मर्यादेत अपलोड करा.
Save As Draft → तपासा → Submit
आधी ‘Save As Draft’ करा, सर्व माहिती पुन्हा तपासा, मग ‘Submit Ration Card For Verification and approval’. स्क्रीनवर येणारा Application ID लिहून ठेवा — स्थिती पाहण्यासाठी तोच लागतो.
मंजुरीनंतर ई-शिधापत्रिका
पुरवठा कार्यालयाने पडताळणी करून मंजुरी दिल्यावर पुन्हा लॉगिन करा. मुखपृष्ठावर तुमची शिधापत्रिका दिसेल — ती डाउनलोड करा. सविस्तर: ई-रेशन कार्ड डाउनलोड.
शुल्क आणि वेळ
- अंत्योदय, प्राधान्य कुटुंब आणि एपीएल शेतकरी कार्डधारकांसाठी ई-शिधापत्रिका मोफत — शासन निर्णय १६ मे २०२३. इतर प्रकारांसाठी शुल्क लागल्यास ते पोर्टलवर दिसते.
- सेवा हमी: नवीन कौटुंबिक शिधापत्रिकेसाठी साधारण ३० दिवस (वर्धा जिल्ह्याच्या संकेतस्थळानुसार; जिल्ह्यानुसार थोडा फरक असू शकतो).
- कोणताही एजंट “लवकर कार्ड काढून देतो” म्हणून पैसे मागत असेल तर १८००-२२-४९५० वर तक्रार करा.
ऑनलाइन जमत नसेल तर
- तहसील कार्यालयातील पुरवठा शाखा — विहित नमुन्यातील अर्ज व वरील कागदपत्रे.
- मुंबई–ठाणे शिधावाटप क्षेत्र: तुमच्या विभागाचे शिधावाटप कार्यालय (शिधावाटप नियंत्रक, मुंबई).
- आपले सरकार सेवा केंद्र / सेतू — तिथले चालक RCMS वर अर्ज भरून देऊ शकतात.
अर्ज केल्यानंतर
- स्थिती पाहा: RCMS वर लॉगिन करून Application ID ने — रेशन कार्ड स्टेटस.
- कार्डचा प्रकार (केशरी / शुभ्र / प्राधान्य कुटुंब) उत्पन्नावरून ठरतो — रेशन कार्डचे प्रकार.
- कार्ड मिळाल्यावर सर्व सदस्यांची ई-केवायसी करून घ्या.
नेहमीचे प्रश्न
नवीन रेशन कार्डला किती दिवस लागतात?
जिल्हा संकेतस्थळांवरील सेवा हमीनुसार नवीन कौटुंबिक शिधापत्रिकेसाठी साधारण ३० दिवसांची मुदत आहे (उदा. वर्धा जिल्हा). कागदपत्रे अपूर्ण असल्यास किंवा पडताळणीत अडचण आल्यास जास्त वेळ लागू शकतो — Application ID ने स्थिती पाहत राहा.
लग्नानंतर वेगळे रेशन कार्ड काढायचे आहे — काय लागते?
आधी जुन्या (आई-वडिलांच्या) कार्डातून तुमची नावे कमी करून 'नाव कमी केल्याचा दाखला' घ्या. मग त्या दाखल्यासह नवीन कौटुंबिक शिधापत्रिकेसाठी अर्ज करा. एकाच व्यक्तीचे नाव दोन कार्डांवर राहिल्यास दुबार नोंद म्हणून अडचण येते.
रेशन कार्ड कोणाच्या नावाने निघते — पती की पत्नी?
राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायदा, २०१३ नुसार शिधापत्रिकेसाठी कुटुंबातील १८ वर्षांवरील ज्येष्ठ महिला कुटुंबप्रमुख मानली जाते. १८ वर्षांवरील महिला नसेल तरच ज्येष्ठ पुरुष सदस्य.
नवीन कार्डवर मोफत धान्य लगेच मिळेल का?
नवीन कार्ड तुमच्या उत्पन्नानुसार केशरी किंवा शुभ्र प्रकारात निघते. प्राधान्य कुटुंब (मोफत धान्य) यादीत समावेश जिल्ह्याच्या कोट्यावर अवलंबून असतो; केंद्राच्या २०२५ च्या सुधारणेनुसार नवीन लाभार्थ्यांचा समावेश प्रतीक्षा यादीनुसार 'आधी आलेले, आधी' पद्धतीने होतो.
ऑनलाइन जमत नाही — कुठे जाऊ?
तहसील कार्यालयातील पुरवठा शाखेत (मुंबई–ठाणे शिधावाटप क्षेत्रात तुमच्या विभागाच्या शिधावाटप कार्यालयात) अर्ज करा, किंवा आपले सरकार सेवा केंद्रात ऑनलाइन अर्ज भरून घ्या.
हेही वाचा
- ई-रेशन कार्ड (ई-शिधापत्रिका) डाउनलोड — RCMS वरून PDF कसे काढायचे, कार्ड हरवले तर काय Maharashtra ration card download: rcms.mahafood.gov.in वर Public Login करून ई-शिधापत्रिका PDF डाउनलोड. अंत्योदय व प्राधान्य कुटुंबांसाठी मोफत. कार्ड दिसत नसेल, ओटीपी येत नसेल, कार्ड हरवले असेल तर काय करायचे.
- रेशन कार्ड स्टेटस — कार्डवर कोणाची नावे आहेत, धान्य किती दिले, अर्ज कुठे अडला ते कसे पाहायचे Ration card status Maharashtra: epos.mahafood.gov.in वरील RC Details मध्ये शिधापत्रिका क्रमांक टाकून कार्डचा तपशील व महिन्याचे धान्य व्यवहार पाहा; नवीन अर्जाची स्थिती RCMS वर. कार्ड निष्क्रिय झाले असेल तर काय.
- रेशन कार्डमध्ये नाव वाढवणे आणि कमी करणे — सुनेचे, बाळाचे नाव जोडणे; मृत किंवा विवाहित सदस्याचे नाव काढणे शिधापत्रिकेत नाव वाढवणे / कमी करणे (महाराष्ट्र): लग्नानंतर पत्नीचे नाव पतीच्या कार्डात, बाळाचे नाव, मृत सदस्याचे नाव काढणे, नाव कमी केल्याचा दाखला. कागदपत्रे, ऑनलाइन RCMS व तहसील प्रक्रिया, योग्य क्रम.
- रेशन कार्डचे प्रकार — पिवळे, केशरी, पांढरे: उत्पन्न मर्यादा, मिळणारे धान्य आणि तुमचे कार्ड कसे ओळखायचे महाराष्ट्रातील शिधापत्रिकांचे प्रकार: अंत्योदय (पिवळे), प्राधान्य कुटुंब, एपीएल शेतकरी व केशरी, शुभ्र (पांढरे). उत्पन्न मर्यादा, दरमहा मिळणारे मोफत धान्य, कार्डचा प्रकार बदलणे, लाडकी बहीणसाठी कोणते कार्ड उत्पन्नाचा पुरावा.
स्रोत व संदर्भ
- धुळे जिल्हा (dhule.gov.in) — ई-शिधापत्रिका अर्ज SOP (फेब्रुवारी २०२५) — dhule.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
- वर्धा जिल्हा (wardha.gov.in) — नवीन कौटुंबिक शिधापत्रिका: कागदपत्रे, ३० दिवस — wardha.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
- mahafood.gov.in — राज्यातील शिधापत्रिका (ई-शिधापत्रिका मोफत: शासन निर्णय १६.०५.२०२३) — mahafood.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६
- TPDS (Control) Amendment Order, 2025 — प्रतीक्षा यादी, १८ वर्षांखाली स्वतंत्र कार्ड नाही (SCC Online) — scconline.com · २५ जुलै २०२५
- राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायदा, २०१३ — कलम १३ (ज्येष्ठ महिला कुटुंबप्रमुख) — nfsa.gov.in · २५ सप्टेंबर २०२६